De Bruilof te Kana

Het tweede hoofdstuk van het evangelie van Johannes begint heel feestelijk. Een bruiloft.
Toch wil je het niet gedroomd hebben wat hier gebeurt: terwijl het feest volop bezig is blijkt er drank te kort te zijn.
Het zou de dag van hun leven worden. Die verkeert nu in een nachtmerrie.
“Schamelijk”, zeggen jonge mensen. Het feest dreigt letterlijk in het water te vallen, want water hebben ze meer dan genoeg van. “Schamelijk”.

Het geschiedde in Kana. Kana? Een piepklein stadje in Galilea. Kana en Galilea, dat is evenveel zeggen als ‘onbenullig’ , volkomen onbelangrijk. En wie trouwt er? De naam van de trouwers wordt niet genoemd. Wat een merkwaardige manier van vertellen. In dit evangelie waar elk woord op zijn plaats staat en elk woord precies zo bedoeld is als er staat. Dat is een duidelijke aanwijzing om verder te kijken dan onze neus lang is.

De woorden van de profeet Jesaja wijzen ons de weg: De Heer heeft welbeha-gen in u en uw land wordt gehuwd. Zoals een jongeman een meisje huwt, zo zal Hij die u opbouwt, u huwen.

Uw land wordt gehuwd. Een eigenaardige uitspraak. Mogen we het als volgt verstaan? De ruimte die we samenleving noemen, wordt gehuwd. Daarmee verbindt de God van Israël zich. En in de wijze waarop mensen samenleven verbindt Israël zich aan God of net niet. God huwt het volk dat hij opbouwt.
De bruiloft in Kana wijst naar het verbond van trouw van God aan zijn volk. Het verwijst naar de belofte die we ook lezen in de Naam van God, JHWH; Ik zal er zijn, zie dat gij er zijt. De bruiloft is het feest van het verbond, van we-derzijdse trouwe nabijheid. Zoals elke bruiloft : een feest van wederzijdse trouwe nabijheid.

De relatie die in de bruiloft bedoeld wordt, vraagt een engagement om te leven volgens de Tora. Dat is de grondwet van de joden. Het is een relatie die be-leefd wordt in een samenleven dat vrijheid en gelijkheid en recht beoogt voor iedereen. Maar aangezien elk samenleven gebrekkig blijft, gaat het ook en vooral over solidariteit met de zwaksten. Solidariteit is de warme tederheid van de unieke relatie tussen JHWH en zijn volk, is het liefdevol mededogen van dit bondgenootschap. Zo was het bedoeld en dan mag er wijn vloeien want dan is samenleven feestelijk.

In Kana is er wel een bruiloft maar de wijn is op.
De moeder spreekt als eerste over het tekort. Over het gebrek. De moeder is de zorgzame én kritische stem in ons verhaal. Zij signaleert dat het feest dreigt te stoppen bij gebrek aan wijn.
Water daarentegen is er meer dan genoeg: 6 kruiken water, elk van ongeveer 100 liter. Een gigantische hoeveelheid om zich volgens de Tora-voorschriften te reinigen. Een gigantische hoeveelheid voorschriften, regels, procedures en protocollen, maar geen wijn. Het creatieve vuur, de verrukkelijke dynamiek van het begin is weg, opgebruikt. Relatie uitgeblust? Het is crisis.
Einde feest, einde verhaal, licht uit en boeken toe.
In die crisis komt er een omslag, een onverhoopte ommekeer.
Water wordt wijn. Jezus IS dat keerpunt. Verhaal en bruiloft gaan door.
In de verbondsrelatie tussen God en zijn volk is Jezus de bruidegom.
Hij staat in het verlengde van Israëls traditie en zijn bevrijdingsverhaal.
In hem wordt het oude verbond nieuw. Met hem komt het land dat God huwt, tastbaar nabij, als een nieuwe wereld waarin elke mens tot haar recht komt, als een eindeloos bruiloftsfeest waar velen zullen aanzitten en de minsten de beste plaatsen krijgen. En er is wijn, niet alleen gigantisch veel wijn maar ook nog eens kwaliteit, uitgelezen klassewijn.

Telkens weer presenteren de evangelies ons verhalen over schaarste en over-vloed, over water en wijn. Over het lijden onder gebrek of uitsluiting, over de zware en pijnlijke kanten van het leven, over ziekte en dood. In en met Jezus stellen zij een andere logica, een andere bestaanswijze, een andere manier van leven voor. Niets van het lijden wordt ontkend, integendeel, de focus blijft gericht op de gekwetste, vernederde of verstoten mens. Degene die slachtoffer is van de Tora, de wet in plaats van de begunstigde.

Precies in confrontatie met dergelijke situaties opent Jezus een weg om te le-ren leven vanuit overvloed, vanuit een creatieve relatie met een genereuze God. In dit soort crises brengt hij de trouw van JHWH tastbaar aanwezig. In zijn liefdevolle aandacht en solidaire betrokkenheid op de nood van mensen, ervaren ze begin van nieuw leven. Leven dat wil gevierd worden.
Ook nadat Jezus op zo’n verschrikkelijke manier is gefolterd en ter dood ge-bracht, gaat het verhaal van vreugdevolle overvloed door. Niet minder dan voorheen. Integendeel, misschien wel sterker.

De evangelieverhalen tonen ons telkens weer de weg van schaarste en tekort naar overvloed, van water naar wijn. In die zin, zijn en blijven het tegen-draadse verhalen.

Hoe zou onze samenleving eruit zien, mocht de overvloed het uitgangspunt zijn, het sturend principe van waaruit geleefd wordt en beleid gevoerd?
Wat een omkering: in plaats van besparen, inleveren, saneren enzoverder, de idee: ’Er is genoeg, er is zelfs veel meer dan genoeg’ .
Wat een gunstige klimaatsverandering zou dat teweegbrengen? Wat een veel-heid van mogelijkheden ontwikkelen? Een injectie van creatieve dynamieken die dat grote verkrampte maatschappelijke lichaam weer geestdriftig maakt. De verzuring wegneemt.
Is het niet waanzinnig? We beschikken vandaag over zoveel middelen, over zoveel mogelijkheden en toch worden onze hoofden bezet en bestuurd vanuit de valse gedachte van tekort. Want er is geen tekort, er is enkel een menson-waardige onrechtvaardige verdeling van rijkdom.
Leren denken en kijken vanuit overvloed doet niets af van de aandacht en voorrang aan de minste. Integendeel. Het is een zienswijze die het geloof dat verandering mogelijk is, voedt en bekrachtigt.
We mogen ons verheugen, want altijd weer kunnen we ons toekeren en af-stemmen op de overvloed die een altijd aanwezige potentie is.
Overvloed aan leven, aan liefde, aan aandacht, aan alles wat er toe doet, zijn misschien wel nieuwe namen voor God.
Mogen we allen geraakt worden door de liefde die het diepe verlangen in ons heeft neergelegd naar goed en vreugdevol leven voor iedereen.
Mogen we ons laten bezielen door die solidaire tederheid. Zij zal ons vinding-rijk maken om te ontdekken hoe wij het feest van de eucharistie in ons leven en samenleven gestalte geven.
En dan zullen we zeggen: het geschiedde in Kana, in Lichtervelde, in Zarren, in Olen en wie weet in Knokke. Water werd wijn: Kana primeur, appellation con-trolée en Galilée.