Theofanieën: God openbaart zich

Vandaag vieren we het doopsel van de Heer. Samen met u zou ik de volgende scharnierpunten in het leven van Jezus, die ons door de evangelies worden aangereikt, willen bemediteren, en proberen er enkele lessen voor ons spirituele leven uit te trekken: de aanbidding der wijzen – het verborgen leven van Jezus – het doopsel door Johannes – de beproeving in de woestijn.

De wagen in achteruit zettend, recapituleer ik even het evangelie van vorige week. Op het feest van de Epifanie lazen we, wie er als eerste op de hoogte werd gebracht van de komst van God op aarde: vooreerst de herders, simpele zielen die enkel hun gezond boerenverstand hebben om de wereld te begrijpen, gevolgd door de grootste wijsgeren van die tijd, de drie koningen, die hun rijkdommen neerleggen aan de voeten van de Kind-God, en zich buigen voor hem.

Epifanie is een Grieks woord dat betekent “zich tonen, verschijnen; zichtbaar, helder, schijnend worden”, letterlijk: “schijnen-op-iets”. Zowel voor de herders als voor de drie wijzen is de menswording van God helder, meer dan helder, schitterend aanwezig en duidelijk geworden. Nog preciezer geformuleerd kunnen we spreken van theofanieën: God die zich toont, die zich openbaart, die verschijnt; Gods aanwezigheid die duidelijk wordt voor ons.

Zo is het brandend braambos een theofanie voor Mozes, een heldere verschijning van de aanwezigheid van God. In het evangelie van vandaag vinden we nog een ander voorbeeld, bij het doopsel van Jezus: de Heilige Geest verschijnt als een duif en een stem weerklinkt vanuit de hemel: “Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde”. Meer nog dan de wil van God wordt bij het doopsel van Jezus de aanwezigheid van God geopenbaard: men hoort zijn stem, men ziet de Geest werkzaam aanwezig.

Ook in ons leven zijn er gebeurtenissen die raken aan het goddelijke. We hebben allemaal – althans, dat hoop ik – momenten waarop de tijd even stil lijkt te staan, opgeschort wordt, een moment van eeuwigheid in een ogenblik, waarop de geest en het hart vervuld worden door een volheid die het hele bestaan draagt.

Onder deze flarden van de eeuwigheid die af en toe tot ons doordringen, moet men ook de komst van een kind in deze wereld vermelden, denk ik. Voor ons als gelovigen raakt de komst van nieuw leven aan het goddelijke. Voor ouders die hun kind zien geboren worden, treedt er iets van Gods aanwezigheid binnen in het bestaan.

Ook andere momenten in ons leven smaken naar de volheid en volmaaktheid Gods: een ‘ik hou van jou’, een bekend hoofd dat zich neervlijt op je schouder, een moment van zuivere vriendschap of hartelijke broederlijkheid. Wanneer we er aandachtig voor zijn, merken we op dat er doorheen heel ons leven kleine momenten zijn die raken aan het goddelijke. Iedere keer dat wij getuige zijn van een authentiek gebaar van liefde, zien we er, als gelovigen, een teken van Gods aanwezigheid in.

Zo ook in ons spiritueel leven. Wanneer je je onderdompelt in gebed om je relatie met God uit te diepen, zal je momenten beleven die de spirituele extase benaderen, in die zin dat ze een gevoel van verbondenheid geven met het goddelijke waardoor je je opgenomen weet in het eeuwige. Sommige gebeden kunnen zo’n intense impact op ons hebben dat ze ons hart vervullen alsof we voor de eerste keer verliefd zijn.

De ontmoeting met Christus is zo’n moment van eeuwigheid voor de herders, die spontaan naar hem toekomen, voor de wijzen die hun geschenken meebrengen, voor Johannes de Doper en zijn leerlingen, die hopen op de herleving van Israël. Het is een fenomenale verschijning van God in hun leven die hen opvangt, en draagt richting het goddelijke. Probeer u voor te stellen wat er gebeurt in het hart en de geest van de wijzen of van Johannes wanneer ze de verwachting, die ze reeds zolang koesterden, nu onder hun ogen in vervulling zien gaan. Probeer u voor te stellen wat er zich afspeelt in het hart en de geest van Jezus wanneer hij de stem vanuit de hemel hoort weerklinken: “Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde”.

En vervolgens, niets dan de woestijn…

De evangelies vertellen ons dat Jezus na de Godsverschijning bij zijn doopsel door de Geest wordt meegevoerd naar de woestijn om er op de proef te worden gesteld. De herders en de wijzen zullen na hun ontmoeting met hem in de kribbe, gedurende dertig jaar niets meer vernemen van Jezus. Alsof het enthousiasme noodzakelijkerwijs bekoeld moest worden, alsof na elke Epifanie, na elke lichtende gebeurtenis, na elke verschijning van God, we opnieuw naar de lege wachtkamer gestuurd worden.

Sommige moeders, die net bevallen zijn, hebben last van wat we een ‘postnatale depressie’ noemen: ook al hebben zij net het vreugdevolle moment van de geboorte van hun kind mogen beleven, toch voelen ze zich neerslachtig. Ik heb dit persoonlijk meegemaakt bij elke belangrijke etappe in mijn godgewijd leven: na elke professie, na elke wijding, na een grote en intense vreugde… een lang verblijf in de leegte, in een grote woestijn…

Godsverschijningen, het gevoel van de eeuwigheid die zich van ons meester maakt en gepaard gaat met grote blijdschap, de vreugdevolle momenten in ons leven die ons wezen ten diepste veranderen en markeren omdat ze een andere dimensie openen… deze manifestaties van het goddelijke te midden van ons leven scheppen paradoxaal genoeg ook een gevoel van rouw, van afwezigheid, van leegte, van woestijn. Herinner u ook de bevrijding in Egypte en de veertigjaar-durende dwaaltocht van het Joodse volk in de woestijn…

Het is niet zo dat de vreugde ons in de steek laat; of dat God, na ons vervuld te hebben van zijn aanwezigheid, zich terugtrekt uit onze levens om er een afgrondelijk gevoel van leegte achter te laten. Nee, de vreugde die ons hele wezen doet jubelen moet op een bepaald moment, om volledig te incarneren, om werkelijk vlees te worden, de twijfel vervoegen die leeft in onze geest en die zeer aanwezig en levendig kan zijn.

Elke Godsopenbaring, elk moment van intense vreugde komt uiteindelijk in confronterend contact met onze diepste twijfel, onze meest verlaten woestijn, onze droevigste eenzaamheid. Dit is nu juist het teken dat het hier gaat om een goddelijk handelen! Hierbij wordt namelijk niets ongeroerd gelaten: alles wordt geraakt, alles wordt doordrongen, zelfs de grootste wanhoop in ons. God toont ons zo de kracht van zijn Verrijzenis; Hij toont ons dat hij tot het uiterste wil gaan om genezing te brengen en zo werkelijk Redder van de wereld te zijn.

Amen.

 

Fr. Laurent Mathelot, OP

 

 

 

 

 Beluister de

 jubileumhymne

 

 

 

 

 

Jean Mossoux 

 

 

 

 

De Dominicaanse gemeenschap in Knokke

Sint-Dominicushuis | Sparrendreef 91 | 8300 Knokke-Heist

T 050 60 24 55 | E Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.IBAN BE36 7380 1199 5181 | BIC KREDBEBB