Van allen onafhankelijk, heb ik mij de slaaf van allen gemaakt, om er zoveel mogelijk voor Christus te winnen. Preek Zondag 4 februari 2018

 

Deze zin van Paulus heeft voor ons scherpe kantjes en misschien nemen sommigen onder jullie er aanstoots aan. Paulus als slaaf, nou zeg… en voor allen dan nog, terwijl hij zich onafhankelijk beschouwt. De bedoeling om slaaf te zijn, zelfs voor Christus, dat schiet ons wel in het verkeerde keelgat. Daarom wil ik tijdens deze preek even op deze zin ingaan: waarover heeft Paulus het nu wel, als hij zich als slaaf voor allen beschrijft? De woordenschat van Paulus is natuurlijk doordrongen van zijn eigen leefwereld. Een wereld waar de maatschappij in vakjes verdeeld is: hen die burger van het romeinse keizerrijk zijn, en rechten van eigendom, bewegingsvrijheid en onaantastbaarheid hebben; hen die ‘peregrini’ zijn en over beperktere rechten beschikken; en hen die slaven zijn. Slaven behoren aan een meester toe, die schikt en beschikt over hun doen en denken. Dit hoefde niet noodzakelijk uitbuiting te betekenen. Een goede meester probeerde de talenten van zijn slaven voor zijn aktiviteiten te gebruiken, kinderslaven werden geschoold om aldus belangrijke taken in de huishouding of in de zaken van de meester op te nemen. De eigenaar van slaven had er alle belang bij om zijn slaven goed te behandelen, ook om zijn faam te vrijwaren. Maar ondanks dit alles was het een
vorm van apartheid. Deze verzuiling zit Paulus dwars. Als volgeling van Christus stelt hij een radicaal andere koers voorop: in de nieuwe tijd van het Koninkrijk Gods zijn er geen slaven en vrije burgers meer, geen Grieken of Romeinen, geen joden of heidenen. Allen die gedoopt zijn, staan op gelijke voet met elkaar. Dit is één van de nieuwigheden die Paulus verkondigt. Zelf was Paulus nooit een slaaf. Als nakomeling van burgers van Tarsus, in het huidige Turkije, genoot hij het romeins burgerrecht. Hij zal dit trouwens gretig kunnen aanwenden wanneer hij, tegen al zijn rechten in, gevangen genomen wordt. Als hij dus aan de Korinthiërs verklaart dat hij zich slaaf van allen gemaakt heeft, zinspeelt hij niet op zijn burgerrechten maar situeert hij zich op een ander niveau: hij is slaaf van Christus geworden. Voor ons een moeilijk aanvaardbaar begrip. Wij willen überhaupt geen slaven zijn, van wie dan ook, en helemaal niet van Christus. Maar slaaf van Jezus zijn betekent voor Paulus iets heel anders dan beroofd van alle vrijheid. Het slaaf zijn van Jezus, het toebehoren aan Christus -een begrip dat overigens centraal staat in heel zijn theologie- nodigt uit tot eerbied voor iedere mens. Zoals Paulus het herhaaldelijk in zijn brieven zegt, leeft in Jezus de Geest van God. Jezus’  preken en handelen worden door hem bezield. Zoals Jezus in hart en ziel gevat was, ‘bezeten’ was door de Vader’s Geest, zo horen de navolgers van Jezus ook gevat te zijn, bezit te zijn van Christus. Zijn Geest leeft in ons, Hij roept ons hem te dienen. Daarom past het ook om Jezus als Christus aan te spreken, wat in het Grieks ‘heer’ en ‘eigenaar’ betekent. Dit eigendom zijn van Jezus Christus overtreft alle andere eigendomsvormen: slaaf of vrij. Wij zouden vandaag kunnen zeggen migrant of burger, werkgever of werknemer. In allen leeft de Heer. En als de Heer in allen leeft, dan is ook éénieder, dichtbij of veraf eerbiedwaardig. Ik kan als mens de andere niet bezitten en ik ben het bezit niet van een ander: enkel en alleen de Heer, als bron van alle liefde en barmhartigheid, kan mijn meester zijn. En dus wordt slaaf zijn van Jezus, een erkenning van onze vrijheid.
Wanneer Paulus nu schrijft dat hij, onafhankelijk van allen, zich slaaf van allen maakt, dan wil hij ons dus niet alleen zeggen dat hij niemand bezit en dat niemand hem bezit. Onafhankelijk voor zijn medemensen maar slaaf van de Heer voor allen betekent dat hij dienaar is van zijn Heer, de Christus. Hij is gevat door de verrezen Heer, hij beantwoordt in volle vrijheid de roep die de Heer in hem doet weerklinken om ten volle de anderen dienstbaar te zijn. In die zin is hij slaaf van de Heer Jezus, ten dienste van allen.
De radicaliteit van Paulus kan ons vreemd in de oren klinken, maar in die passage raakt hij de kern van de boodschap van het Evangelie: ieder van ons, die Jezus wil volgen, wordt uitgenodigd om, met de Geest die in ons leeft, dienaar van de Heer voor allen te worden.
Deze uitnodiging van Christus weergalmt doorheen vele Paulusteksten en richt zich ook tot ons vandaag: hoe kunnen wij vandaag kiezen om Jezus die in ons leeft als Heer van het leven te erkennen en hem en onze medemensen ten dienste te staan?
We hoeven dus niet bang te zijn om slaaf van Jezus te zijn, als we maar inzien en geloven dat Hij de barmhartige en liefdevolle Heer en Meester is die in en met ons leeft. Hij draagt ons op zijn vleugels in ons dagelijks leven.

Amen.


Alain Arnould OP

 

 

 

 

 

 Beluister de

 jubileumhymne

 

 

 

 

 

Jean Mossoux 

 

 

 

 

De Dominicaanse gemeenschap in Knokke

Sint-Dominicushuis | Sparrendreef 91 | 8300 Knokke-Heist

T 050 60 24 55 | E Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.IBAN BE36 7380 1199 5181 | BIC KREDBEBB